İnsanların yardımsız karşılayamadığı ihtiyaçlarının karşılanması ve çözemedikleri sorunlarının çözülmesi amacı ile sosyal hizmet uzmanları tarafından gerçekleştirilen profesyonel faaliyetlerdir. Yoksulluk, işsizlik, göç, madde bağımlılığı, suçluluk, sokak çocukları, korunmaya muhtaç çocuklar, yaşlılık, ihmal ve istismar vakaları, özürlülük ve hastalık gibi  tüm sosyal sorunlar sosyal hizmetin çalışma alanına girer. Sağlık hizmetleri alanında hastanın psiko-sosyal ve ekonomik yönden refahının sağlanması amacıyla hizmet veren meslek elemanları sosyal hizmet uzmanlarıdır. Hastaneye yatan her hastanın uygulanan tedaviden etkili şekilde yararlanması amacı ile sosyal hizmet uzmanı tarafından yürütülen ekonomik, sosyal, eğitsel ve destekleyici hizmetler yanında hastanın ailesi ve yakın çevresi ile ilişkilerinin düzenlenmesi gibi hususların tümü tıbbi sosyal hizmet olarak adlandırılır. Sağlık Bakanlığı Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin sosyal hizmet mesleği ile ilgili 35, 125 ve 126′ncı Maddeleri ndeki mesleki görev tanımları günümüz koşullarında yetersiz kalmakta ve Sosyal Hizmet Uzmanlarının çalışma alanını kısıtlamaktadır.

Sosyal Çalışmacı Görevleri
1        Hastane misyonu ve hedefleri doğrultusunda çalışmalar yapar.
2        Bölümüyle ilgili düzeltici ve önleyici faaliyetleri başlatır ve faaliyetlere katılır.
3        Bölümüyle ilgili kayıtların düzenli tutulup muhafaza edilmesini sağlar.
4        Hastanın kişisel ve ailevi sorunlarının çözümlenmesinde ailesi ve yakın çevresi ile işbirliği yapar (hastane, iş, okul, vb.) tedaviye yardımcı olmalarını sağlar.
5        Hastanın gerektiğinde sosyo-ekonomik tetkikini yaparak hastane harcamalarına katılıp katılmayacağını araştırır ve değerlendirir. Maddi yetersizliği olanlara diğer dış kurumlardan  sürekli veya geçici destek sağlamasına yardımcı olur.
6        Uzun süre yatacak hastaların boş zamanlarını değerlendirici faaliyetler düzenler, moral gücünün artırılmasını sağlar.
7        Hastane ile diğer sosyal hizmetler ve sağlıkla ilgili kurumlar arasında baştabibin izni ile işbirliği sağlayarak kurumun gelirini artıracak program ve çabalara katılır.
8        Öncelikle hastane personelinin ve olanaklar oranında yatan hastaların çocukları için kreş ve gündüz bakımevi açılmasına yardımcı olur.
9        Hastane sonrası oluşacak kişisel ve ailevi sorunların çözümüne toplumsal ve ekonomik koşulların yeniden düzenlenmesine yardımcı olur.
11    Hasta haklarında görev alır. Hasta hakları uygulamalarının geliştirilmesi ve tanıtımına katkı sağlar.
12    Hizmet kalitesini artırıcı araştırma ve eğitsel programlara katılım sağlamak.
13    Her yılın sonunda kalite sistem dokümanlarını gözden geçirir, gerek duyarsa güncellenmesi için revizyon talebinde bulunur.
14    Personelin motivasyonunu artırmak ve personelin kaynaşmasını sağlamak amacıyla sosyal etkinlikler organizasyon düzenlenmesi yapar.
15. Sosyal İnceleme Raporu yapmak

Sosyal Hizmet Uzmanına Başvurular

Hastane ücretini ödeyemeyeceğini beyan eden hastaların gerçekten ödeme gücünün olup olmadığının değerlendirilmesi için,

Hastanın hastanede kalış ücretini ödemede yararlanabileceği kaynakların belirlenmesi ve kullanılması için,

Ekonomik gücü yetersiz hastaların kan, cihaz, giyecek vb. ihtiyaçlarının karşılanması için (maddi kaynak araştırılması yapılmaktadır).

Hasta ile ilgilenen kişilerin olmadığı hallerde hasta yakınları ile bağlantı kurulması için;

Hastasını almak istemeyen hastaların ailelerinin ikna edilmesi için,

Hastasına bakmak istemeyen hasta yakınlarının bu konu ile ilgili olarak isteklilik hallerinin arttırılması için,

Hastaneye terk edilen hastaların ilgili sosyal hizmet kurumlarına (çocuk yuvası, huzurevi) yerleştirilmesi için,

Hastanede uzun süre yatmaktan dolayı moral gücünü kaybetmiş hastalara moral desteğinin sağlanması için,

Tedavi olmayı reddetme, ilaç kullanmayı reddetme, hastanede kalmayı reddetme gibi durumlarda psikolojik destekleme sağlanması için,

Hastane personelinin çalışmasını güçleştirecek şekilde sorun çıkaran hastalar ile görüşülerek kuralların anlatılması için,

Hastanın çaresizlik ve bağımlılık duygularının ortadan kaldırılmasına yönelik psikolojik destekleme sağlamak için,

Hastaneye başvuran engelli birey ve ailelerinin yararlanabilecekleri toplum kaynakları hakkında bilgilendirilmesi için,

Sosyal hizmet uzmanına başvurulabilir ya da hastanın kendisi yönlendirilebilir.
Belirlenen somut maddelerin dışında hastanın tedavisini olumsuz olarak etkilediği düşünülen tüm sosyal-ekonomik-psikolojik sorunların çözümü için sosyal hizmet uzmanından yardım alınabilir.

Sosyal Hizmet Uzmanları sağlık kurumlarında mesleki çalışmalarını “Sosyal Servis” Birimi bünyesinde yapmaktadır.

Sosyal Çalışmacının Uygulamaları

•Sosyal İnceleme (Görüşme) Raporu yazılır. İnceleme nedenleri; İkinci kez alkollü araç kullanmaktan ehliyete el konulması, Silah ruhsatı verilip verilemeyeceği, boşanma davaları, vasi atamaları, madde bağımlılığı olup olmadığının araştırılması, İş verimliliğinin araştırılması, silahlı görev yapıp yapılamayacağının araştırılmasıdır. Bu rapor olmadan hasta heyete alınmamaktadır bu nedenle servis içinde rapor önemli bir yer tutmaktadır.

•Sosyal güvencesi olmayan hasta ve hasta yakınlarına sağlık v sosyal güvenlik kurumundan yararlanmaları konularında danışmanlık hizmeti vermektedir,

•Bağımlılıkla birlikte kişinin alışkanlıkları değişir, boş zaman değerlendirme faaliyetlerinin kalitesi düşer, kişi maddeyi temin etmek uğruna hırsızlık, gasp gibi suç teşkil eden davranışlara yönelebilir, kişinin ev, aile, iş yaşamı, arkadaş çevresi tüm bu değişikliklerden olumsuz olarak etkilenir. Sosyal çalışmacı tüm bu sorunların giderilmesine yönelik hastanın ailesi ve sosyal çevresi ile çalışır.

•Yatarak tedavi gören her hasta için ‘sosyal servis formu’ doldurulur. Gerekli görülen hastalar için sosyal sorunlarının araştırılması, tespiti, çözüm yolları aranması çalışmaları yapılır,

•Kimsesiz hastaların sosyal destek sistemlerinden yararlandırılması sağlanır,

•Herhangi bir mesleği olmayan hastaların meslek edindirme kurslarına yönlendirilmesi sağlanır,

•Hasta ve ailesine yönelik alkol ve madde türleri, zararları, etkileri gibi konularda bilinçlendirme çalışmaları yapılır,

•Servis içinde yapılan vizite, günaydın toplantıları gibi uygulamalara katılır,

•Taburculuk sonrası terapi gruplarına ayaktan devam eden hastaların takibi yapılır,

•Bu serviste sosyal çalışmacı gerekli eğitimleri aldıktan sonra aile danışmanlığı, aile terapisi, grup terapisi çalışmalarını yürütebilir,

•Servis içinde yapılan bilimsel çalışmalara katkı sağlar. Örneğin HIV / AIDS ve bulaşma yolları, damar içi madde kullananımı konusunda araştırma yürütülmektedir.

•Hastaların çeşitli eğitimlerden faydalanmasını sağlar. Örneğin AÇEV ‘in vermiş olduğu ana-baba eğitim faaliyetinden AMATEM’de ayaktan ve yatarak tedavi gören yararlanması sağlanmıştır.

•Hastaların voleybol, tavla gibi boş zaman değerlendirme faaliyetlerine katılır,

•Sosyal çalışmacı tüm bu çalışmaları psikiyatrist, hemşire, rehber öğretmen, psikolog gibi meslek elamanlarından oluşan bir ekiple işbirliği içerisinde yürütür.

SOSYAL HİZMET BİRİM İŞ ŞEMASI

Sosyal İnceleme ve Değerlendirme Raporu
Sosyal İnceleme ve Değerlendirme Raporu Süreci
Kronik ve Akut yatan Aile Görüşmesi
Kronik ve Akut Yatan Hasta Bireysel Görüşme
Tedavi Giderleri için Kaynak Bulma ve Yönlendirme
Tedavi Giderleri için Kaynak Bulma ve Yönlendirme için yapılan telefon görüşmeleri (Hasta, Aile, Kurum)
Taburcu Olan Hasta Nakli Şehir İçi
Taburcu Olan Hasta Nakli Şehir Dışı
Adres Tespit Çalışmaları
Adres Tespit Çalışmalar Telefon Görüşmeleri (Yatışı varsa Eski Yatış Dosyası, Muhtarlık, Polis, Nüfus Müdürlüğü, Belediye, Kaymakamlık, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü)
Aile Araştırması (Tespit Edilen Aileler)
Yatan Hasta Taburculuğu Görüşmeleri (Ailelerle)
Kurum Bakımına Yerleştirme
Kurum Bakımına Yerleştirme sürecinde yapılan telefon görüşmeleri (Mahkemeler, Sosyal Hizmetler, Bakım Kuruluşlar)
Yabancı Uyruklu Hastalar ile Yapılan Çalışmalar
Yabancı Uyruklu Hastalar ile Yapılan telefon Görüşmeleri (Polis, Konsolosluk)
Adli Süreç Takibi
Adli Süreç Takibinde Yapılan Telefon Görüşmeleri (Mahkemeler, Savcılıklar, Emniyet, Diğer Hastaneler vb.)
Resmi Yazışmalar ve Takibi
Resmi Yazışmalar ve Takibi için yapılan telefon görüşmeleri (Muhtarlık, Polis, Nüfus Müdürlüğü, Belediye, Kaymakamlık, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik Kurumu)
Meçhul Hasta Araştırması
Meçhul Hasta Araştırması için yapılan Telefon görüşmeleri (Nüfus, Muhtarlık, Polis, Kaymakamlık vb.)
Hastaya Yönelik Psikososyal Danışmanlık (AMATEM)
Hastane Personeline Yönelik Psikososyal Danışmanlık (Personel ve Yakınları)
Hastaları Sosyal Hakları Konusunda Bilgilendirme (SGK, Özürlü Maaşı, Kurum Bakımı, Ayni ve Nakdi Yardım, Kaymakamlık ve Belediyelerden Sosyal Yardım)
Hastaları Sosyal Güvenlik İşlerinin Takibi
Hastaları Sosyal Güvenlik İşlemlerini için yapılan Telefon Görüşmeleri (SGK, Sosyal Hizmetler, Mal Müdürlükleri, Belediyeler)
Ayni ve Nakdi Yardım Sağlama
Diğer Mesleki Müdahaleler (Acil Psikiyatri, Nöroloji terk hastalar, Hasta yol parası, adres tespiti ve nakil işlemleri)
Diğer Mesleki Müdahaleler (Acil Psikiyatri, Nöroloji terk hastalar, Hasta yol parası, adres tespiti ve nakil işlemleri için yapılan telefon görüşmeleri)

Fatih Kılıçarslan/Sosyal Hizmet Uzmanı/Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi