Davranışlar uyumu sağlamaya yönelik ise olumlu, uyumlu davranışlardır. Davranışlar uyumu sağlamıyor ise veya mevcut uyumu bozuyor ise, buna uyumsuz davranışlar denir. Bu durumda uyum bozukluğu veya davranış bozukluğu söz konusudur.  Uyum ve davranış bozukluluklarının en önemli özelliği, bazen bu bozuklukların zeka geriliği, akıl hastalığı, psikonevroz gibi önemli hastalıkların belirtileri olmaları, bazen de başka bir hastalık olmaksızın sadece uyum bozukluğu belirtisi olarak görülmesidir. Sık rastlanan uyum bozuklukları, parmak emme pika, trikotillomani, tempertantrum, tırnak yeme, aşırı hareketlilik, saldırganlık, oyun kuramamak, yemek yeme sorunları, uyku sorunları, gece korkusu, inatçılık, yalan, çalma, kibrit ve ateşle oynama, çekingenlik, firar vs.dir.

Bir kişinin sağlıklı olduğunu söyleyebilmek için onun bedensel, zihinsel, psişik yönden sağlıklı olması gerekir.  Yeterli zekası ve normal gelişen psişik yapısı olan çocuğun sosyal ilişkilerinin de sağlıklı olabilmesi, uygun ortam ve çevre koşulları ile sağlanabilir. Önemli olan çocuğun sağlıklı tepki ve davranışlar göstermesidir.  Çocuğun yeni durumlara uyarken, bütün gelişme basamaklarında gösterebileceği bozuk tepkilerin bir süre sonra sağlıklı tepkilere dönüşmesi beklenir.  Ruh sağlığının amacı çocuğun tepkilerinin sağlıklı olmasını kısa sürede sağlamak ve ayrıca onu çeşitli risk faktörlerine karşı korumaktır.

Normal ve sağlıklı tepkiyi tanımlamak güçtür.  Tanımlama normal dışı kavramından hareketle veya çocuğun gösterdiği uyum ve davranış ölçülerine göre yapılabilir.

Biz psikolojik bakımdan normal çocuğu tanımlarken Anna Freud’un ölçülerini kullacağız:

Arkadaşları ile iyi geçim, oyunlara katılma

Oyunlarda bazen önder olma, çoğu zaman oyuna bir üye olarak katılma

Yeterli okul başarısı

Sınavlarda aşırı heyecanlanmama

Güçlüklere kendi kendine çare bulabilme

İnsanlar arası ilişkileri kolay kurabilme

Toplum kuralları ve disiplini kolayca kabul edebilme

Hislerini rahatça açıklayabilme

Gerektiğinde kendini savunabilme

Oyunlarda yenilgiyi kabul edebilme

Arkadaşları ile yardımlaşabilme

Okul çağı çocuğunda görülen uyum ve davranış bozuklukları

İlgisizlik İçine kapanıklık

Aşırı çekingenlik

Sebepsiz aşırı korku

Anneden veya evden ayrılamamak

Aşırı huzursuzluk

Arkadaş edinememek

Sebepsiz sıkıntı

Dikkati çeken şımarıklık

Söz dinlememek

Sık sık kabahat yapmak

Kurallara ve disipline uymamak

Okul eşyalarına zarar vermek

İsyankarlık

Yalan söylemek

Yerinde duramamak

Orayı burayı karıştırmak

Kavgacılık

Saldırganlık

Ders çalışmamak

Evden kaçmak

Suça yönelmek

Kibritle, ateşle oynamak

Sigara ve benzeri şeylere heves

Arkadaşlarının eşyalarına zarar vermek

Çocuğunuz her ne yaparsa yapsın ona değer verdiğinizi ve kabul ettiğinizi bilmesini sağlayın. Ev ona göre için, risk ve tehlikelerle dolu dünyadan döndüğü zaman, sevgi için, emniyetli bir yakıt alma istasyonu gibidir.

Onu hala sevdiğinizi göstermek ve çocuğunuzun yanlış davranışını düzeltmek için, onun doğru yaptığı bir şeyi görerek işe başlayabilirsiniz.

Çocuğunuzun ondan ne istediğinizi bilmesini sağlayın. Bu ona alternatif davranışları öğrenmesi için bir şans verecektir.

Çocukların duyguları, gözlemleri ve algıladıkları dinlenmeye değerdir ve böyle yapmak çocukların öz saygılarını artırmaktadır. Size bir şeyler söylemek istediğinde, gerçekten ona zaman ayıramayacaksanız uygun olmadığınızı ve ne zaman uygun olacağınızı söyleyin.

Çocuğunuzun korkularını ve negatif duygularını onları reddetmektense ciddiye alın ve onları yenmesine ve kendi çözümünü bulmasına izin verin.

Çocuklar kötü bir şey yaptıklarında ilgi çekmek, iyi bir davranışta bulunduklarında da onaylanmak istemektedirler. Yaptıkları, hergün yapılan sıradan bir şey bile olsa, değerini artıran yaptıklarının onaylanmasıdır.

Çocukların bir işi başarmak için mücadeleye davet edilmeleri gerekmektedir. Ayrıca çocuklara, problemlerini çözmek ve kendi yeteneklerini keşfetmek için fırsatlar da verilmelidir.

Çocuğunuzun herhangi bir konuda düşüncesini sormanız, onun duygularının, gözlemlerinin ve algılayışının değerli olduğunu düşünmesini sağlayacaktır.

Çocuğun kendine olan saygısını artırmanın bir yolu da, onun tercihlerini ve duygularını kabul etmektir.

Ebeveynleri tarafından kucaklanma ve okşanma çocuklarda, kendine saygının gelişmesine yardım etmektedir

Kaynakça

Aydoğmuş, Kayıhan. Uyumsuz Çocukların Aile Ortamı İle İlgili Bir Araştırma.(Doçentlik Tezi-Teksir).İstanbul Tıp Fak.Kitaplığı.1973.