Bu araştırma Bakırköy Prof.Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı Ve Sinir Hastalıkları Eğitim Ve Araştırma   Hastanesi kapsamında yapılmıştır… Sosyal hizmet mesleği ülkemizin genç mesleklerinden birisi olup,  henüz toplum tarafından yaygın olarak bilinmemektedir. Lisans düzeyinde sosyal hizmet eğitimi alarak sosyal hizmet uzmanı unvanı ile mezun olan meslek elemanları insanla çalışma (birey, aile, grup, toplum olarak) becerisi edinmiş kişilerdir. Sosyal Hizmet Uzman’ları gerek SHÇEK gerekse diğer bakanlık kurum ve kuruluşlarda çocuk, genç, yaşlı, aile, işçi refahı, okul, suçluluk, ve ıslah rehabilitasyon hizmetleri tıbbi ve psikiyatrik hizmetler planlama araştırma toplum organizasyonu gibi çok çeşitli alanlarda görev yapmaktadırlar.(1) 

Sosyal servislerde yapılan sosyal hizmet mesleği çalışmaları şöylece gruplamak mümkündür. Öncelikle sorunun tespiti ve analizi,  mümkünse sorunu yaratan durumların ortadan kaldırılması,  gerekiyorsa sosyal kişisel veya sosyal grup çalışması yapılması,  ilgi duyulan alanlara yönlendirilmesi sosyal,  kültürel,  eğitsel çalışmalara sportif etkinliklere katılımının sağlanması,   hastaların tedavi ve rehabilitasyon sürecini destekleyici ve tedavi sürecine ailelerin katılımını sağlayıcı mesleki etkinliklerinin yanı sıra sosyal destek kurumları ile işbirliği ve koordinasyon içersinde mesleki rollerini yerine getirir.

Psikiyatrik Tedavi Sürecinde Sosyal Hizmet Uzmanı

Psikiyatrik tedavi sürecinde ağırlık, psikiyatristin ile sosyal hizmet uzmanı arasındaki ilişki yönüne kaymıştır. Psikiyatrisi, tüm bakım ve tedavi etkinliklerinin genel sorumlusudur. Sosyal hizmet uzmanı, onun sorumluluğu alanındadır. Dolayısıyla her ikisi arasında sıkı bir işbirliğinin, meslekî bilgi ve beceri yönünden dayanışmanın ne denli gerekli olduğu açıktır. Daha da ileri gi¬derek psikiyatrik ortamda sosyal hizmetin verimliliği büyük ölçüde psikiyatristin sosyal hizmeti nasıl algıladığına ve bunun sonucu olarak psi¬kiyatrik sosyal hizmet uzmanına yönelik tutum¬larına bağlıdır.

Genel olarak neyin, nasıl yapılacağı tedavi planına göre belirlenmektedir. Sosyal hizmet uzmanı, ekibin bir üyesi olarak tanının konma¬sına katıldığı gibi, gerektiğinde tedavi progra¬mına da katkıda bulunur Ev ziyaretleriyle has¬ta, ailesi ve yakın çevresi arasındaki etkileşim kolaylıkla gözlenebilir. Ev ziyaretleriyle yeterli bilgi sağlanamaması durumunda hastanın ilişki içinde olduğu bazı toplumsal kuruluşlara (okul, işyeri gibi) da başvurulabilir. Bu kuruluşların verdiği bilgiler pek çok sorunun çözülmesine yardımcı olabilir.

Sosyal İncele Raporu ve İşlevselliği

Psikiyatri tedavi kurumlarında çalışan sosyal hizmet uzmanının temel görevlerinden birisi, hasta ile ilgili olarak sosyal inceleme raporu hazırlamaktır. Sosyal inceleme raporu, müracaatçı ile sosyal hizmet uzmanı arasındaki ilişkiye dayanılarak hazırlanır. Sosyal inceleme raporları aracılığıyla sosyal hizmet mesleği gelişmenin gerisinde kalmış,uyum ve davranış sorunları yaşayan birey ve grupların teşhise yönelik kararları için ilk adımı atar. Sosyal hizmet uzmanı sosyal inceleme raporları aracılığıyla hasta ve hekim ile toplumdaki diğer kaynaklar arasında bir köprü görevi üstlenir.

Psikiyatrik tedavi kurumlarında sosyal inceleme raporu hazırlanırken, sosyal hizmet uzmanının hasta ve yakınları ile kurduğu ilişki çok önemlidir. Bu ilişkinin açık bir iletişime, empatiye ve güven ortamına dayalı olması gereklidir. Ayrıca bu ilişki çerçevesinde sosyal hizmet uzmanının, hastanın ailesi ve arkadaşları ile de ilişki kurması gerekebilir. Hastanın aile ve çevresi içersinde iletişimi, çatışmaları, uyum ve davranış sorunları ile ilgili aile ve çevresinin gözlemleri ve değerlendirmeleri sosyal inceleme raporu ile belirlenir.

Sonuç olarak psikiyatrik tedavi kurumlarında sosyal hizmet uzmanı, hasta bireylerin aile ve sosyal çevre içersinde yaşadığı iletişin ve davranış sorunları ve etmenlerin araştırılmasında ve altında yatan sorunların çözülmeye çalışılmasında etkin rol ve işleve sahiptir. Sosyal hizmet uzmanı bu işlevlerini gerçekleştirirken yalnızca hastayla değil onun ailesi, arkadaşları, okulu yani tüm sosyal çevresiyle ilişki kurar. Ayrıca sosyal hizmet uzmanı, sorunun çözümüne yönelik olarak sivil toplum örgütleri, ilgili kamu kurum ve kuruluşları gibi toplumsal kurumlarla işbirliği içerisine girer. 

Sosyal Servise Sevk Edilmiş Müracatçı  Sosyal İnceleme Raporları

Sosyal incelemesi yapılan 53 kişi, yaş, cinsiyet, meslek grubu, talep nedeni ve inceleme sonucu bakımından değerlendirilmiştir. Her biri için hazırlanmış tablolarda verilerin frekans değerleri ve yüzdelik dilimleri gösterilmiştir.

Meslek grupları ile inceleme sonucu arasındaki ilişki araştırılmış. 1 üzerinden 0,5 düzeyinde pozitif ilişki olduğu gözlenmiştir.

Sosyal incelemeye alınan 53 kişinin yaş dağılımı; ağırlıklı olarak     %37.7 ile 1971-1980 yılları arasında doğanlarda toplanmıştır. %30.2 si 1961-1970 yılları arasında doğanlardan, % 17 si 1981-1990 yılları arasında doğanlardan, %11.3 ü 1951-1960 yılları arasında doğanlardan %3.8 i 1940-1950 yılları arasında doğanlardan oluşmaktadır.

Sosyal incelemeye katılanların %81.1 i erkeklerden, % 18.9 u kadınlardan oluşmaktadır. Erkeklerin sosyal incelemesinin talep nedenleri çeşitlilik gösterirken, kadınlar için ağırlık ile 2022 sayılı yasa gereği maaş bağlatma ve sağlık karnesi çıkartma ile malulen emeklilikte toplanmıştır.

Sosyal incelemeye katılanların meslek grubu ağırlığını % 47.2 ile polis memurları oluşturmaktadır. Polis memurlarının %92 si sakıncalı rapor almaları nedeniyle sosyal incelemeye katılmış, silahlı görev yapıp yapamayacakları incelenmiştir.

%28.3 lük dilimi ise çalışamayan grup oluşturmaktadır. Bu grubun talep nedeni ağırlıklı olarak malulen emeklilik ve 2022 sayılı yasa gereği maaş bağlatma ve sağlık karnesi çıkartmadır.

%9.4 lük dilimi memurlar oluşturmaktadır. Bu grubun talep nedeni ağırlıklı olarak iş yerinde verimli ve uyumlu olup olmadıklarıdır.

Araştırmaya alınan 53 kişinin sosyal incelemeye tabi tutulma nedenlerinin %50.9 u silahlı görev yapıp yapamayacaklarının incelenmesi, % 15.1 i malulen emekliliğe uygunluğunun incelenmesi, %11.3 ü 2022 sayılı yasa gereği maaş bağlanması-sağlık karnesi çıkartılmasının uygunluğunun incelenmesi, %5.7 si teşhise yardımcı olma, % 3.8 i işyerinde verimli olup olmadığının incelenmesi, %3.8 i emniyette sivil memurluk yapıp yapamayacağının incelenmesi, %1.9 u kronik servise uygunluğunun incelenmesi, %1.9 u yurttaki çocuğunun tatili yanında geçirip geçiremeyeceğinin incelenmesi, %1.9 u vesayetin kalkmasının uygunluğunun incelenmesidir.

Araştırmaya alınan 53 kişinin %49.1 inin işinde verimli, yeterli, ve çevresiyle uyumlu olduğu, %22.6 sının düzenli bir işte çalışamadığı, çevresiyle uyumsuz olduğu ve iletişim sorunu yaşadığı, %15.1 inin işinde verimsiz ve yetersiz olduğu, çevresiyle uyum sorunu yaşadığı, %3.8 inin alkol bağımlısı ve davranış problemleri olduğu, %1.9 unun varolan hastalığının maddi yetersizlikten şiddetlendiği, çevresi ile uyumsuz olduğu, %1.9 unun kumar alışkanlığının olduğunu, sorumluluk sahibi olmadığı ve çevresiyle uyumsuz olduğu, %1.9 unun rahatsızlığının devam ettiği ama asgari düzeyde annelik görevini yerine getirebileceği, %1.9 unun anormal davranışları yokken kişiliğiyle bağdaşmayan bir davranış sağlayarak intihar teşebbüsünde bulunduğu,%1.9 unun tayin için kendisini hasta gibi gösterdiği gözlenmiştir.

Fatih Kılıçarslan / Bakırköy Ruh Ve Sinir Hastalıkları Hastanesi