Sosyal hizmetlerinin merkezinde insan vardır. İnsanın sağlık, eğitim, ruhsal ve manevi ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik hizmetleri içerir. Bireyin, aile ve toplum hayatında güven duygusu içersinde yaşamını sürdürebilmesi için temel ihtiyaçlarının karşılanması sosyal hizmetlerin temel misyonunu oluşturur. Ülkemizde yaşanan değişime paralel olarak ailenin sosyo-ekonomik yapısı değişmiş, aile içi iletişim çatışması, kadına yönelik şiddet, çocuğunu ihmali, istismarı, çocuk ve ergenlerde davranış sorunları, uyuşturucu bağımlılığı hızla artmakta engellilerin toplumsal hayata adaptasyonunda güçlükler yaşanmaktadır.

Günümüzde çocuklara, gençlere, kadınlara, ailelere, yaşlılara, özürlülere ve kronik ruhsal özürlülere yönelik sosyal hizmet modelleri ve sosyal projeler gerçekleştirmek zorunlu hale gelmiştir.

Sosyal Hizmet Mesleği

Sosyal hizmet sosyal sorunlarının çözümüne yönelik bilimsel uygulamaları içeren bir meslektir. Birey, grup ve toplumla çalışır. İnsan odaklı uygulamaları içerir. Din, dil ve sınıf farkı gözetmeden mesleki uygulamalarını yürütür. İdeolojik değil insanı odak alan bir meslektir. İnsanın fiziksel, ruhsal ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanması yönünde mesleki ve kurumsal çalışmaları kapsamaktadır. Sosyal hizmet ülkemizde, adaletin, eşitliğin, insan haklarının ve insan onurunun güvencesidir.

Toplum Ruh Sağlığı

Toplum ruh sağlığı hizmetinde sosyal hizmet projelerinin temeli misyonu; Sosyal sorunlar ortaya çıkmadan çocuk, genç, kadın, yaşlı, ailelere ve özürlülere yönelik koruyucu ve önleyici sosyal hizmet projeleri ile oluşturmalıdır. Bireylere yerinden rehberlik, danışmanlık hizmetleriyle sağlıklı, mutlu ve huzurlu hayatın yaşanmasında öncülük etmelidir. Toplumları ruh sağlığı hastalıklarından koruyucu ve önleyici olmalıdır. Bireyin ruh sağlığı gelişiminde, sağlıklı toplumun inşasında ve sosyal refah düzeyinin gelişiminde katkı sunmalıdır.

Gençlik Merkezleri, Özürlü Sosyal Rehabilitasyon Birimleri, Yaşlı Dinlenme ve Danışma Merkezleri, Mesleki Rehabilitasyon, Aile ve Evlilik Danışma Merkezleri, Kadın Sığınma Merkezleri, Evde Hastalara Psiko-sosyal destek sağlayan birimler oluşturulmuştur.

Çocuk ve ergenler boş zamanlarını sanat, spor, kültürel faaliyetlerini gençlik merkezleri, aile içi iletişim sorunları yaşayan, çocuğun ruh sağlığı gelişiminde yardım ihtiyacı duyan ebeveynler aile danışma, boş zamanını yararlı çalışmalarla sürdürmek isteyen yaşlılara dinlenme ve meşguliyet terapileriyle rehberlik hizmetlerini yürütür.

Sosyal hizmet uygulamalarının konseptinde, tedavi sonrası üçüncü basamak tedavi sonrası psiko-sosyal rehabilitasyon hizmetlerinde yer almaktadır. Madde bağımlılarına yönelik danışma merkezleri, özürlülerin toplumsal hayata adaptasyonunu destekleyen merkezler ile toplum ruhsağlı merkezleri yer almaktadır.

Sosyal Hizmet Mesleki Uygulamaları

Çocuk, ergen ve ailelerine rehberlik, danışmanlık ve terapi hizmetlerini yürütür.

Çocuk ve ergenlere yönelik sanat, spor kültürel etkinlikleri organize eder.

Aile içi iletişim, çocuk ve ergen ruhsal gelişim dönemleri, koruyucu ve önleyici ruh sağlığı hususunda temel düzeyde  aile eğitimi, ana-baba okulu faaliyetlerini gerçekleştirir.

Müracaatçıların aile, iş ve sosyal çevresi ile iletişiminin sağlanması, sosyal çevresi aracılığı ile güçlendirilmesi çalışmaları yapar.

Hasta ve ailesine yönelik alkol ve madde türleri, zararları, etkileri gibi konularda bilinçlendirme çalışmaları yapar.

Hastada var olan hastalık, etkileri, süreci, ilaçların takibi gibi konularda hasta ve yakınlarını bilgilendirir.

Kişisel çalışma ve grup çalışmaları yürütür.

Herhangi bir mesleği olmayan ve çalışacak durumdaki hastaları İş-Kur, meslek edindirme kursları gibi yerlere yönlendirir.

Sosyal hizmet uzmanı toplum ruh sağlığı hizmetlerini psikiyatrist, hemşire, rehber öğretmen, psikolog gibi meslek elamanlarından oluşan bir ekiple işbirliği içerisinde yürütür.

Sonuç Ve Değerlendirme

Sosyal hizmet uygulamalarında toplum temelli organizasyon ve kurumları yeniden oluşturarak mutlu aile, güvenli toplum yapısı içersinde sosyal sorunlara çözüm üretebilirler. Çözüm sürecine uzman profesyonellerden oluşturulan kadrolar yanı sıra gönüllü, sivil oluşumlarında katarak işbirliği ve eşgüdüm içersinde toplumda sorumluluk duygusu, vatandaşlık bilincini geliştirebilir.

Ülkemizin sosyal refah düzeyinin geliştirilmesinde sosyal hizmet uygulamalarının önemi günümüzde her geçen yıl artmaktadır.

Fatih Kılıçarslan/ Sosyal Hizmet Uzmanı