Günümüzde yaşanan değişime paralel olarak sosyal sorunlarda artış gözlemlenmekte birey, aile ve toplum sorunlar karşısında sosyal hizmetlerinden yoksun, sorunlarına çözüm üretememektedir. Sosyal sorunlar karşısında ilgisiz, tepkisizlik yerine ortak duyarlılık oluşturarak, organize olarak çözüm üreterek geleceğe güvenle bakabilir, toplumsal barış ve huzuru sağlayabiliriz. Sosyal sorunların çözümü, toplum temelli sosyal hizmet organizasyon ve kurumlarla yeniden oluşturarak mutlu aile, güvenli toplum yapısı içersinde üretilir. Çözüm sürecine uzman profesyonellerden oluşturulan kadrolar yanı sıra gönüllü, sivil toplum kuruluşları katılarak işbirliği ve eşgüdüm içersinde toplumda sorumluluk duygusu, vatandaşlık bilincini geliştirerek ancak sorunlar çözülebilir.

Toplum temelli sosyal hizmet uygulamalarının merkezinde, insan vardır. İnsanın bedensel, ruhsal ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanması misyonunu oluşturur. Toplum temelli sosyal hizmetin stratejisi, sosyal sorunlar ortaya çıktıktan sonra değil oluşmadan çocuk, genç, kadın, yaşlı, ailelere ve özürlülere yönelik sosyal hizmet projeleri ile oluşturmalıdır. Vatandaşlara sosyal sorun ortaya çıkmadan rehberlik, danışmanlık hizmetleriyle sağlıklı, mutlu ve huzurlu hayatın yaşanmasında öncülük etmelidir. Bireyleri, sorunlardan koruyucu ve önleyici olmalıdır. Böylece insanın ve toplumun inşasında, sosyal refah düzeyinin gelişiminde katkı sunmalıdır.

Ülkemizde halen göç hareketliliği büyükşehir merkezlerine doğru sürmekte, iç göçten etkilenmiş, kaynaklara ulaşamayan ve eşit fırsatlardan yoksun toplum kesimlerine sosyal hizmet sunulma zorunluluğu fırsat eşitliğin ve adaletin gereğidir.

Toplum temelli sosyal hizmet uygulamaları ile aile kurumunun güçlendirilmesi ve ailenin yaşam kalitesini yükseltilmesine yönelik olarak çocuk, genç, kadın, erkek, yaşlı, özürlü gruplarına, koruyucu önleyici, eğitici, geliştirici hizmetlerin sunulmalıdır. Aile üyelerinin bilgi, beceri, eğitim, niteliklerinin arttırılması yaşam sorumluluğunu alarak ortaya çıkma olasılığı olan pek çok sorunun önlenmesi anlamına gelmektedir.

Toplum temelli sosyal hizmetler aracılığıyla, ebeveynlerin bilgi ve bilinç düzeyi arttırılarak aile üyelerinin üretken hale getirilmesi, sağlık, beslenme, çocuk gelişimi ve eğitimi, aile planlaması ve ev ekonomisi konularında bilgilendirilmesi, çeşitli konularda rehberlik yapılması, sosyal kültürel açıdan çok boyutlu ilgi alanlarının geliştirilerek halk katılımının sağlanması gerçekleştirilmektedir. Çocuk ve gençlik hizmetlerinde rehberlik, eşler arası ilişkiler, ebeveynlerin çocuklarıyla ilişkilerinde danışmanlık, yaşlıların boş zamanlarında değerlendirmesinde meşguliyet terapi programları ve özürlülerin toplumsal hayata adaptasyonunda uygulamalar yürütülür. Böylece koruyucu ve önleyici sağlık hizmetleri, aile ruh sağlığı hizmetleri etkin, verimli kılınabilecek sağlıklı nesiller yetiştirilebilecektir.

Toplum temelli sosyal hizmetler, sosyal hizmet verme konusunda uzmanlaşmış profesyoneller tarafından mahalli düzeyde kurumsallaşmış sosyal hizmet ve sosyal danışma büroları tarafında yürütülür.

Bireyler yaşadıkları ve bir uzman desteğine ihtiyaç duydukları bir sorunla ilgili olarak yardım almak üzere sosyal hizmet kuruluşlarına başvururlar. Toplum temelli sosyal hizmet kuruluşu, yerel yönetim kaynakları olan kaymakamlık, belediyeler, sivil toplum kuruluşları, muhtarlık gibi yerel kaynaklarla işbirliği ve koordinasyon içersinde sosyal hizmet yükümlülüklerini gerçekleştirir.

Ülkemiz siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel değişim hızla sürmektedir. Değişim her zaman kriz faktörüdür. Eğer yönetilemezse çatışma faktörü olur. İçinde geçtiğimiz süreçte “kriz yönetim” becerisi ancak toplum temelli sosyal hizmet kuruluşlarının organizasyonuyla mümkündür. İnsana yatırımı ve hizmeti amaçlayan sosyal projeleri hızla gerçekleştirilmeli böylece toplumsal gelişeme katkı sağlayarak gelecek nesillere güvenli yarınlar, toplumsal barış ve uzlaşmayı sağlamış bir ülke bırakmak mümkün olacaktır.

Fatih Kılıçarslan/ Sosyal Hizmet Uzmanı/ Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi